TESCİL EDİLEN BUĞDAY ÇEŞİTLERİ

REGISTERED WHEAT VARIETIES   

            Çanakkale, Balıkesir, Manisa, İzmir, Aydın, Muğla illeri ile Denizli ilinin alçak kesimlerini içine alan Ege Sahil Kesimi olarak adlandırabileceğimiz ılıman kuşakta her yıl ortalama 350.000 hektar alanda buğday ekimi yapılmaktadır. Bölgede buğday ekilişleri; buğday ve pamuğa verilen taban fiyatları yanında, Sonbahar yağışlarının pamukların zamanında hasat edilip tarlaların sürülüp ekilmesine olanak verdiği oranda artıp azalmaktadır.

            Ege Sahil Kuşağında buğdayda verimi sınırlayan faktörlerin başında yağışların düzensizliği gelmektedir. Sonbaharda görülen aşırı yağışlar, bazı yıllarda ekimi geciktirmekte bir günde yağan 100 mm.den fazla yağışın neden olduğu su baskınları büyük ürün kayıplarına yol açmaktadır. Su göllenmesi ve yatma verim ve kaliteyi düşürmektedir.

            Şubat-Mart ayı ortasına kadar geçen sürede (verim potansiyelini belirleyen başak taslakları bu dönemde oluşur) yağışların yetersiz olması da verimi sınırlayan faktörlerden birisidir. Özellikle Şubat-Mart ayı sıcak geçen yıllarda erken sulamalar gerekli zamanlarda yapılamamakta ve istenilen verim alınamamaktadır. Ayrıca Mayıs ayından itibaren yağışların yetersiz olması bu zamana kadar iyi gelişen, dolayısıyla fazla su gereksinimi olan buğdayların kurak stresi nedeniyle beklenen verimi oluşturamamasına neden olmaktadır.

            Ani sıcaklık değişimleri bölgede verimi kısıtlayan önemli bir faktördür. Sonbaharda havaların sıcak geçmesiyle aşırı gelişen buğdaylar Ocak-Mart aylarında görülen ani sıcaklık değişimlerinden çok zarar görürler.
            Ayrıca Mayıs ayının 3. Haftasından itibaren görülen sıcak ve kurak iklimin yarattığı stres verim ve kalite kayıplarına yol açmaktadır.
Enstitünün geliştirdiği buğday çeşitleri Yurdumuzda kışları yumuşak geçen 1 milyon hektarın üzerindeki alanda ekilmektedir. Türkiye genelinde ortalama 9.5 milyon hektar olan buğday üretim alanı dikkate alındığında Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsünce geliştirilen çeşitlerin %15-20’lik bir paya sahip olduğu görülmektedir. Çanakkale’den  Ceylanpınar’a, Zonguldak’dan Samsun’a kadar çok geniş ve değişik yörelerde uzun yıllardır ekilmesi, bu çeşitlerin verim ve uyum yönünden üstünlüklerini göstermektedir.

            Son yıllarda İlkbaharın aşırı nemli ve serin geçmesi, yaprak hastalıklarının artmasına neden olmaktadır. Özellikle pas hastalıkları ve külleme verim kayıplarını artırmaktadır.

Ekilecek Buğday Çeşitlerinin Seçiminde Üreticilerin 

Dikkat Etmesi Gereken Başlıca Hususlar

 Daha önce yörenizde denenen ve uyum sağladığı belirlenen çeşitleri ekiniz. Yörenize yeni giren çeşitleri küçük sahalarda sınadıktan ve tanıdıktan sonra üretim alanlarını genişletiniz.

 Sonbahar ve kışları  ılıman geçen bölgelerde soğuklanmaya gereksinimi olmayan, yazlık tabiatlı çeşitleri ekiniz. Ilıman yörelerde kışlık çeşitler soğuklanma gereksinimini tamamlayamayıp sapa kalkmayabilirler. Soğuk yerlerde sonbaharda ekilen yazlık çeşitler soğuklardan zarar görebilir. Bu nedenle kışı çok soğuk geçen yerlerde yazlık buğday çeşitleri ekilmemelidir. 

Bölgenizde ekilen bir buğday çeşidi sarı pas gibi kolayca yayılabilen bir hastalıktan önemli zarar görmüşse; o çeşidin yerine söz konusu hastalığa daha dayanıklı veya toleranslı çeşitleri ekmelisiniz. Aksi taktirde gelecek yıllarda ürün kayıplarınız artarak devam edecektir.

             Her zaman için en yüksek verimli buğday en fazla toplam geliri sağlamayabilir. Bu sebeple verimin yanı sıra kaliteli çeşitlere de üretimde yer verilmelidir. Enstitümüzün en kaliteli çeşitleri Gönen 98 ve Kaşifbey 95 en yüksek taban fiyatla değerlendirilmektedir. Cumhuriyet 75 çeşidi de gösterişli iri tanesi nedeniyle piyasada diğer buğdaylara göre daha pahalıya satılabilmektedir. Ayrıca makarnalık çeşitler; yüksek satış fiyatı nedeniyle ekmeklik buğdayların yanında iyi bir seçenek olabilir. 

Bir çiftliğin bir köyün veya bir ovanın tamamında tek bir çeşit buğday çeşidi yetiştirmek çok sakıncalıdır. Hastalık, böcek, kuraklık ve soğuk gibi önceden tahmin edilemeyen etmenler tek bir çeşidin ekildiği yörelerde önemli verim kayıplarına neden olabilir. Yörenizde tek bir çeşidi değil, en az 2-3 buğday çeşidini ekerek çok yıllık ortalamada en yüksek verim ve gelire ulaşabilirsiniz. 

Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü veya Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü ile işbirliği halinde çalışan güvenilir kuruluşların ürettiği tohumlukları tercih ediniz.

 

 

 

CUMHURİYET 75 

 

  • Yazlık ekmeklik buğday çeşidi.
  • Boy 100-110 cm. Sap sağlam.
  • Başaklar beyaz, seyrek, uzun ve beyaz kılçıklı
  • Beyaz iri taneli. Bin tane ağırlığı 42-48 gr.
  • Sarı pasa hassas, kahverengi pasa dayanıklı, kara pasa orta hassastır.
  • Hızlı ve güçlü gelişme gösterdiğinden diğer çeşitlerden daha geç ekilmelidir.
  • Aşırı sulama yatmaya neden olabileceğinden sulama erken safhalarda ve özenle yapılmalıdır.

 

İZMİR 85 

  • Yazlık ekmeklik buğday çeşidi.
  • Sağlam saplı, orta boylu (95-105 cm) ve yatmaya dayanıklıdır.
  • Beyaz başaklı ve kılçıklıdır
  • Yarı-sert beyaz taneli olup bin tane ağırlığı 32-35 gr.
  • Kahverengi pasa hassas, sarı ve kara pasa orta dayanıklıdır.
  • Yavaş gelişme gösterdiğinden soğuğa toleranslı olan bu çeşit kışları serin geçen, kurak ve stresli yıllardaki stabil verimiyle dikkati çekmektedir.

 

 

GÖNEN 98 

  • Yazlık ekmeklik buğday çeşidi.
  • Sapı sağlam, orta boylu (100-110 cm) ve yatmaya dayanıklıdır.
  • Başaklar kılçıksız ve beyaz renklidir.
  • Beyaz sert taneli olup bin tane ağırlığı 34-38 gr. Yüksek su tutma kapasitesi nedeniyle değirmenciler tarafından benimsenmektedir.
  • Kahverengi pasa hassas, sarı pasa orta hassas, kara pasa orta dayanıklıdır.
  • Kuzey Ege ve Güney Marmara’nın en verimli ve kaliteli çeşitlerinden biridir.

 

 

BASRİBEY 95 

  • Yazlık ekmeklik buğday çeşidi.
  • Boy 85-95 cm olup kardeşlenmesi fazladır.
  • Yaprakları açık yeşil renkli ve dardır.
  • Dik başaklı, beyaz kılçıklıdır. Dış kavuz rengi sarı ve tüysüz olup tane dökmez.
  • Taneleri beyaz yarı sert, bin tane ağırlığı 36-39 gr.
  • Sarı ve kara pasa dayanıklı, kahverengi pasa hassastır.
  • Su ve gübreye reaksiyonu çok iyi olup kuvvetli ve sulanır tarlalarda tane verimi çok yüksektir

 

 

KAŞİFBEY 95 

  • Ekmeklik yazlık buğday çeşididir.
  • Sap uzunluğu 105-110 cm’dir. Yaprakları koyu yeşil ve orta genişliktedir.
  • Başaklar dik, sık ve beyaz kılçıklı olup tane dökmez.
  • Ekmeklik kalitesi iyi, yarı sert beyaz tanelidir. Bin tane ağırlığı 35-38 gr’dır.
  • Sarı pasa hassas, kahverengi ve kara pasa orta dayanıklıdır.
  • Sarı pas sorunu olmayan yörelerde yüksek verim ve kaliteyi hedefleyenler için iyi bir seçenektir.

 

 

ZİYABEY 98 

  • Yazlık ekmeklik buğday çeşididir.
  • 95-105 cm boyundadır.
  • Başakları beyaz ve kılçıklıdır.
  • Taneleri beyaz yarı sert olup bin tane ağırlığı 35-40 gr’dır.
  • Pas hastalıklarına dayanıklı olup, Sarı ve kahverengi pasın sorun olduğu yöreler için yüksek verimli iyi bir seçenektir.
  • 2000-2001 üretim sezonunda tohumluk dağıtımı başlamıştır.

 

 

GEDİZ 75 

  • Yazlık makarnalık buğday çeşididir.
  • Orta boylu (90-100 cm), yatmaya dayanıklıdır.
  • Başaklar beyaz, dik, orta uzunlukta ve beyaz kılçıklıdır.
  • Dane kehribar renkli, oval, orta uzun ve camsı yapıdadır. Bin tane ağırlığı 42-46 gr’dır. Makarnalık kalitesi iyidir.
  • Kara pasa dayanıklı, sarı pasa orta dayanıklı ve kahverengi pasa orta hassastır.
  • Orta erkenci ve kurağa orta derecede dayanıklıdır.
  • Yarı-taban ve taban arazilere önerilmektedir.

 

 

EGE 88 

  • Yazlık makarnalık buğday çeşididir.
  • 90-100 cm boyunda ve yatmaya dayanıklıdır.
  • Başakları beyaz, dik, orta uzunlukta ve siyah (uçları beyaz) kılçıklıdır.
  • Dane kehribar renkli, eliptik, orta uzun sert ve camsı yapıda olup bin tane ağırlığı 45-50 gr’dır.
  • Pas hastalıklarına orta dayanıklıdır.
  • Geniş uyum yeteneğine sahip olup, bölgemiz dışında Güneydoğu ve Hatay’da da ekilmektedir.
  • Yarı-taban, taban ve sulu koşullarda çok iyi sonuçlar vermektedir.

 

 

SALİHLİ 92 

  • Yazlık makarnalık buğday çeşididir.
  • 105-110 cm boyunda ve yatmaya dayanıklıdır.
  • Başaklar beyaz, dik orta uzunlukta ve beyaz kılçıklıdır.
  • Dane kehribar renkli, eliptik, orta uzunlukta, sert ve camsı görünümdedir. Bin tane ağırlığı 46-51 gr’dır.
  • Kara pasa dayanıklı, sarı ve kahverengi pasa orta dayanıklıdır.
  • Makarnalık kalitesi iyi olan bu çeşit sahil Ege Bölgesi için önerilmektedir.

 

 

BUĞDAY ÜRETİCİLERİNE UYARILAR

* Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirilen buğday çeşitleri ılıman yöreler içindir. Kışları çok soğuk geçen yörelere kesinlikle önerilmemektedir.

 * Küçük işletmeler haricinde bir çiftlik, bir köy veya bir ovanın tamamında tek bir buğday yetiştirmek risklidir. Yörenizde en yüksek verimi veren bir çeşidi değil, en verimli 2-3 çeşidi ekerek hastalık, böcek, kuraklık gibi beklenmedik doğal etmenlerin neden olabileceği ürün kayıplarını en aza indirebilirsiniz.

 * Kendi ürettiği buğdayı tohum olarak kullanacak üreticiler mutlaka tohum ilaçlaması yapmalıdır. Özellikle rastık hastalığına hassas olan Cumhuriyet 75 çeşidi ilaçlanmadan ekilmemelidir. 

*Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsünün geliştirdiği çeşitler için ideal ekim tarihi 15 Kasım - 15 Aralık tarihleri arasındaki devredir. Erken ekimlerin soğuktan, geç ekimlerin kuraktan zarar görebileceği unutulmamalıdır. Zorunlu hallerde yapılan erken ekimlerde İzmir 85, geç ekimlerde ise Cumhuriyet 75 çeşitleri tercih edilmelidir.

*Ekim sıklığı hesabında dane iriliğini belirten 1000 dane ağırlığı dikkate alınmalıdır. Normal koşullarda ekim sıklığı olarak m2 ye 450-500 dane önerilmektedir. Bu hesapla 1000 dane ağırlığı 32-34 gram olan İzmir 85 çeşidinden dekara 16-17 kilogram tohum yeterli olurken, 1000 dane ağırlığı 42-48 gram olan Cumhuriyet 75 çeşidinden 22-26 kilogram tohum gerekmektedir. Tohum yatağının kötü hazırlandığı hallerde bu miktarlar biraz arttırılabilir. Kıraç ve verimsiz arazilerde kesinlikle sık ekim yapılmamalıdır. Sık ekim özellikle kurak yıllarda önemli verim ve kalite kayıplarına neden olmaktadır.

* Gübreleme için toprak analiz sonuçları dikkate alınmalıdır. Sulanır veya bol yağışlı yörelerde ilkbahar azotlu gübre uygulaması 2 defada yapılmalıdır. Bahar azotunun 2 defada verilmesi verim ve kaliteyi arttırmaktadır. 

* Sulama sayısı ve zamanı yağış ve toprak nemine bağlıdır. Genel bir öneri olarak sapa kalkma ve çiçeklenme devrelerinde olmak üzere 2 sulama yeterlidir. Tesviyesiz tarlalarda özellikle sıcak günlerde su göllenmesine 24 saatten fazla müsaade edilmemelidir.  

  P. K. 9 Menemen - 35661 İZMİR

  Telefon : +90 232 846 1331 (pbx)

Faks : +90 232 846 1107

E - mail : aari@egenet.com.tr

Last Updated on 14.09.2001 By Dr. A.Şemsettin Tan