ISSN 1300 - 0225

EGE TARIMSAL ARAŞTIRMA ENSTİTÜSÜ DERGİSİ

JOURNAL OF AEGEAN AGRICULTURAL RESEARCH INSTITUTE

ANADOLU 2002 - 1 sayısı İÇİNDEKİLER

TOZLAYICI OLARAK BAL ARISI KULLANIMININ

AYÇİÇEĞİNDE VERİM VE KALİTEYE ETKİLERİ

Ahmet Şemsettin TAN Ali ihsan ÖZTÜRK Üzeyir KARACA

Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü

P.K. 9 35661, Menemen, İzmir-TURKEY

ÖZ: Bu araştırmanın amacını ayçiçeğinde arı polinasyonunun verim ve verim komponentleri ile ürün kalitesi üzerine etkilerini saptamak oluşturmuştur. Araştırma Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü, Menemen-İzmir’de, 1997 ve 1998 yıllarında yürütülmüştür. Deneme split plot (bölünmüş parseller) olarak, tesadüf blokları deneme deseninde ve 3 tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Deneme Konuları: 1. Arısız, izole olarak yetiştirilen ayçiçekleri; 2. Arılı parseller ve; 3. Doğal koşullarda, açıkta yetiştirilen ayçiçeği parselleri olmuştur. Süper-25, AS-503 hibrit çeşitleri ve ETAE tarafından geliştirilen açık döllenen ETAE-Y_1-2 çeşidinin kullanıldığı deneme parsellerinde gözlenen ve ölçülen karakterler: Parsel verimi (g), 1000 tane ağırlığı (g), Kabuk oranı (%), Yağ oranı (%), Protein oranı (%), Tane boyu (mm) ve Tane eni (mm) olmuştur. Deneme sonuçları değerlendirildiğinde arılı yetiştirmenin uygulandığı konuda her iki yılda da (1997 ve 1998) sırasıyla 444 kg/da ve 413 kg/da olarak en yüksek verim değerine ulaşılmıştır. Bununla birlikte arısız parsellerden 1997 ve 1998 yıllarında sırasıyla 349 kg/da ve 289 kg/da verim değerleri elde edilmiştir. Yıla ve çeşide göre değişmekle birlikte, genel anlamda denemede yer alan her üç çeşidin verim değerlerinde arı (Apis mellifera L.) polinasyonu ile açıkta yetiştirme ve arısız parsellere göre yüksek verim değerlerine ulaşıldığı söylenebilir. Nitekim arı polinasyonunun arısız parsellere göre 1997 yılında % 31,83 - %82,01; 1998 yılında ise %18,75 – 68,60 arasında verim artışına neden olduğu, ayrıca, 1000 tane oranı, tane eni ve boyu, yağ ve protein oranları üzerinde etkili olduğu saptanmıştır. Sonuç olarak: yüksek verim açısından ayçiçeğinde arı polinasyonunun önemli rolü olduğu özellikle yağ açığının kapatılması ve yüksek verim değerlerine ulaşılması açısından büyük önem taşıdığı belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Ayçiçeği, Helianthus annuus L., bal arısı, Apis mellifera L., polinasyon, verim, verim komponentleri, ekonomi.

EFFECTS OF HONEY BEE POLLINATION ON SEED

YIELD AND QUALITY OF SUNFLOWER

ABSTRACT: This research was conducted to determine the effects of honeybee pollination on some economic characters of oil type sunflower varieties (Super-25, AS-503, and ETAE-Y_1-2) in 1997 and 1998, at Aegean Agricultural Research Institute in Menemen - İzmir. The experimental design was randomized block with split plot arrangement with three replications. The main plots were assigned to the polination treatments and the sub-plots for sunflower varieties. The plots of the treatments were 1) plots with honeybee pollination, 2) plots caged to exclude pollination, and 3) and open pollinated plots. The objectives of this research were to determine the effects of honeybee pollination on sunflower achene yield (kg/da), 1000-achene weight (g), oil percentage (%), protein percentage (%), hull percentage (%), and seed sizes. The results of statistical analysis showed a significant difference among the treatments. The pollination efficiencies of Apis mellifera were investigated in insect-proof field cages of sunflowers and compared with honeybee pollinated and an open pollinated plots. Achene yield of honeybee pollinated plants of plots, an average, were 444 and 413 in 1997 and 1998, respectively. All cultivars showed a significant increase in yield in the presence of bees. Achene yield on honeybee pollinated plants of 3 different sunflower varieties was, on average, 95% higher than on plots caged to exclude bees in 1997 and was 124% in 1998. Yields were higher on plots pollinated by honeybees than on those caged to exclude bees and open pollinated plants; but the difference varied between cultivars, and between years. It is concluded that the use of honeybees for sunflower pollination were also effective on the seed size, 1000 achene weight, oil and protein content oil seed sunflowers.

Keywords: Sunflower, Helianthus annuus L, honeybees, Apis mellifera L., pollination, yield, yield components.

MENEMEN EKOLOJİK KOŞULLARINDA YETİŞTİRİLEN

KAPARİ (Capparis spinosa L.) POPULASYONUNUN

VERİMİ VE MORFOLOJİK ÖZELLİKLERİ

Ali Osman SARI, Dilek KAHRAMAN, Bilgin OĞUZ ve Ayşe KITIKI

Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü

P. K. 35661 Menemen-İzmir/TURKEY

ÖZ: Kapari fidan üretiminde kullanılan kapari populasyonunun verim ve morfolojik özelliklerini belirlemek amacıyla iki yıl süre ile yürütülen bu çalışma İzmir İli Menemen İlçesinde bulunan Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü arazisinde tesadüf blokları deneme desenine göre üç tekerrürlü olarak Nisan 1997'de kurulmuştur. Populasyondaki bireylerin tomurcuk verimi, ana dal sayısı, dal uzunluğu ve kanopi değerleri açısından büyük varyasyon gösterdiği; verim ile ana dal sayısı, dal uzunluğu ve kanopi değeri arasında önemli pozitif korelasyon bulunduğu tespit edilmiştir. Bitkilerin %51'inin yatık, %29'unun yarı yatık ve %20'sinin de dik büyüdükleri saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Capparis spinosa L., kapari, verim, morfolojik özellikler.

YIELD AND MORPHOLOGICAL CHARACTERS OF A

CAPER (Capparis spinosa L.) POPULATION GROWN

AT MENEMEN ECOLOGY

ABSTRACT: This study was initiated to assess yield and morphological characteristics of a population used to produce caper seedlings. The caper seedlings produced from the population to be characterized were transplanted on an experimental field of the Aegean Agricultural Research Institute, Menemen, İzmir, Turkey with three replications in April, 1997. There were significant variations among caper plants in the population for yield, number of primary branches, branch length, canopy width and growing habit. In addition, there were significant correlation between yield and number of primary branches, branch length and canopy width. The plants in the population had three growth types as prostrate, semi erect and erect at the rate of 51%, 29% and 20%, respectively.

Keywords: Capparis spinosa L., caper, yield, morphological characters.

DİYARBAKIR EKOLOJİK KOŞULLARINDA ASPİR

(Carthamus tinctorius L.)’DE UYGUN EKİM ZAMANININ

BELİRLENMESİ ÜZERİNE BİR ÇALIŞMA

Süleyman KIZIL

Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi, Tarla Bitkileri Bölümü

21280 Diyarbakır-TURKEY

ÖZ: Bu çalışma, Diyarbakır koşullarında 1995-96 ve 1996-97 yetiştirme sezonlarında, farklı ekim zamanlarının üç aspir çeşidinde tohum verimi, yağ verimi ve verim unsurlarına etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Deneme, üç çeşit (Dinçer, 5-154, Yenice) ana parsellere ve altı ekim zamanı (15 Kasım, 15 Aralık, 15 Ocak, 15 Şubat, 15 Mart, 15 Nisan) alt parsellere gelecek şekilde bölünmüş parseller deneme desenine göre kurulmuştur. İki yıllık sonuçlara göre, tohum verimi 97,7-140,9 kg/da, kabuklu ham yağ oranı ise % 26,36-31,26 arasında değişmiştir. Her iki yılda da en yüksek tohum ve yağ verimleri birinci ekim zamanı olan 15 Kasım ekiminden elde edilirken, ekim zamanının gecikmesi ile verimlerde azalmalar meydana gelmiştir.

Anahtar Sözcükler: Aspir, Carthamus tinctorius L., ekim zamanı, tohum verimi, yağ verimi

A STUDY ON THE DETERMINATION OF SUITABLE SOWING DATE

OF SAFFLOWER (Carthamus tinctorius L.) IN DIYARBAKIR

ECOLOGICAL CONDITIONS

ABSTRACT: This study was conducted in order to determine the effect of different sowing dates on seed yield, oil yield and yield components of safflower under the Diyarbakır ecological conditions during the growing season of 1995-96 and 1996-97. The experiments laid down as a split plots with three safflower cultivars (Dinçer, 5-154, Yenice) as main plots and six sowing dates (15 November,15 December, 15 January,15 February,15 March,15 April) as sub-plots with three replications. The average of two year results showed that the seed yield was obtained between 140.9-97.7 kg/da, oil ratio between 26.6-31.6 %. The highest seed and oil yield were obtained from the first sowing date in both years It was determined that, as the sowing date in safflower delayed, oil and thus seed yield decreased.

Keywords: Safflower, Carthamus tinctorius L., sowing date, seed yield, oil yield

MAKARNALIK BUĞDAY (Triticum durum Desf.) İLE YABANİ TETRAPLOİD

BUĞDAY (Triticum dicoccoides Korn.) MELEZLERİNİN BAZI AGRONOMİK

VE KALİTE ÖZELLİKLERİ VE ARALARINDAKİ İLİŞKİLER

Metin ALTINBAŞ Muzaffer TOSUN

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Tarla Bitkileri Bölümü Bornova, İzmir/TURKEY

ÖZ: Bu çalışmada, üç makarnalık buğday (T. durum Desf.) çeşidi ile yabani tetraploid buğday (T. dicoccoides Korn.) arasında resiproklu olarak oluşturulan melezlerin F₃ ve F₄ generasyonları dört ebeveyn genotip ile birlikte 1998-1999 yetiştirme döneminde İzmir ili Bornova ve Menemen lokasyonlarında üç tekrarlamalı olarak denenmiştir. Ebeveyn, F₃ ve F₄ generasyonlarında başak başına tane verimi, bin tane ağırlığı, tanede protein oranı ve sedimentasyon değeri belirlenmiş ve açılma generasyonlarında özellikler arası ilişkiler incelenmiştir. Çalışma bulguları incelenen özellikler bakımından her iki generasyonda da ebeveynler ile melezleri arasında önemli farklılıkların bulunduğunu ortaya koymuştur. Tüm kombinasyonlar üzerinden elde edilen ortalama değerler hem F₃ , hem de F₄ ‘de melezlerin başak verimi ve tane ağırlığı bakımından durum ebeveynlerine yakın fakat iki kalite özelliği bakımından onlardan yüksek olduğunu göstermiştir. Başak tane verimi ile tanede protein oranı arasındaki korelasyonun F₃ generasyonundaki önemsizliğine karşın, F₄’de negatif ve önemli bir ilişki (r=-0,641**) belirlenmiştir. T. dicoccoides’in ana ebeveyni oluşturduğu resiproklardan F₃ generasyonunda iki ve F₄’de de bir kombinasyonda verim ve kalite yönünden eş zamanlı yapılacak seçimlerin etkili olabileceği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Sözcükler: Triticum dicoccoides, Triticum durum, başak verimi, tanede protein oranı, resiproklu melez, korelasyon.

SOME AGRONOMIC AND QUALITY TRAITS AND INTERRELATIONSHIPS

IN THE CROSSES BETWEEN DURUM WHEAT (Triticum durum Desf.) AND

WILD TETRAPLOID WHEAT (Triticum dicoccoides Korn.)

ABSTRACT: In this research, F₃ and F₄ generations of resiprocal crosses between three durum cultivars (T. durum Desf.) and wild tetrapolid wheat (T. dicoccoides Korn.) along with parents were tested in a randomized complete block design with three replications at the locations of Bornova and Menemen, İzmir, in 1998-1999 growing season. The grain yield per spike, thousand kernel weight, grain protein percentage and sedimentation volume were determined in parents, F₃ and F₄ generations and relationships among traits in segragating populations were examined. Results from study indicated that the significant differences between parents and their crosses for all traits were found in both generations. Considering the mean values over all combinations, in both the F₃ and F₄ generations the crosses had the values close to durum parents for grain yield per spike and kernel weight but did higher ones than those of them for two quality traits. Although in the F₃ there was no association between grain yield per spike and protein content, a negative and significant correlation (r=-0.641**) was obtained in the F₄ generation. It was concluded that individual selections which simultaneously practised for yield and quality were effective in two combinations of F₃ and one of F₄ generation among resiprocals in which T. dicoccoides was female parent.

Keywords: Triticum dicoccoides, Triticum durum, grain yield per spike, grain protein percentage, reciprocal crosses, correlation.

KONYA EKOLOJİK ŞARTLARINDA BAZI MAKARNALIK BUĞDAY

GENOTİPLERİNİN KURU VE SULU ŞARTLARDAKİ VERİM

VE KALİTE ÖZELLİKLERİNİN BELİRLENMESİ

Eray TULUKCU Bayram SADE

Bahri Dağdaş Milletlerarası Kışlık Selçuk Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Hububat Araştırma Merkezi Tarla Bitkileri Bölümü

Konya/TURKEY Konya/TURKEY

ÖZ: Bu araştırma, 1996-1997 üretim yılında Konya ekolojik şartlarında bazı makarnalık buğday hat ve çeşitlerinin kuru ve sulu şartlardaki performanslarını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Tesadüf blokları deneme desenine göre beş tekerrürlü olarak kurulan bu denemede, 8 makarnalık buğday hattı, biri yabancı orjinli 4’ü standart çeşit olmak üzere 12 makarnalık buğday genotipi kullanılmıştır. Bu araştırmada; hektolitre ağırlığı, bin tane ağırlığı, protein oranı, gluten oranı, camsı tane oranı gibi verim ve kalite özellikleri incelenmiştir. ANK 07/95 (580,4 kg/da), MBVD-8 (530,0 kg/da), ES 96 MBVD-6 (524,6 kg/da) ve ANK 05/95 (506,0 kg/da) gibi makarnalık buğday hatları sulu şartlarda, yine MBVD 8 (341,8 kg/da), ES 96 MBVD-6 (304,0 kg/da), ES 95 MBVD-7 (297,4 kg/da) makarnalık buğday hatları kuru şartlarda ümitvar genotipler olarak belirlenmiştir. Hektolitre ağırlığı, bin tane ağırlığı, camsı tane oranı; tane verimi ile yüksek oranda olumlu yönde ilişkili özellikler olarak belirlenmiştir.

Anahtar Sözcükler: Makarnalık buğday, Triticum durum, verim, kalite özellikleri.

DETERMINATION OF THE YIELD AND QUALITY CHARACTERICTICS

OF SOME DURUM WHEAT GENOTYPES UNDER RAINFED AND

IRRIGATION IN KONYA ECOLOGICAL CONDITONS

ABSTRACT: This study was conducted to determine the performance of some durum wheat cultivars and lines under rainfed and irrigated conditions in Konya ecological conditions in 1996-1997 crop season. In this study, 8 durum wheat lines and 4 cheecks was of with foreign origin a foreign cheeck, were used. Experimental design was a Random Complete Block Design with five replications.In this study, yield and quality characteristics such as test weight, thousand kernel weight, protein and gluten contents, vitritiousness, own sitvation were investigated. ANK 07/95 (580.4 kg/da), MBVD-8 (530.0 kg/da), ES 96 MBVD-6 (524.6 kg/da) and ANK 05/95 (506.0 kg/da) durum wheat lines for irrigation, conditions MBVD-8 (341.8 kg/da), ES 96 MBVD-6 (304.0 kg/da) ES 95 MBVD-7 (297.4 kg/da) durum wheat lines under rainfed conditions were found to be promising genotypes. In this study, in addition; test weight, thousand kernel weight, grain vitreousness, were found to be highly significant positive correlation with grain yield.

Keywords: Durum wheat, Triticum durum, yield, quality characters.

TÜRKİYE TÜTÜN POPULASYONLARINDA BAZI

ÖZELLİKLERİN SAPTANMASI

I: MARMARA VE KARADENİZ BÖLGELERİ

A. Saniye GENCER

Ege Tarımsal Araştırma Enstitüsü

P.K. 9, Menemen 35661 İzmir/TURKEY

ÖZ: Bu çalışmada Marmara ve Karadeniz tütün üretim bölgelerinden toplanan 256 adet tütün örneği (populasyonları) üzerinde bazı morfolojik gözlem ve ölçümler yapılmıştır. 13 karakter bakımından İncelenen örneklere ana bileşen çoklu analiz yöntemi uygulanmış ve ele alınan karakterler bakımından örneklerin bölgelere göre dağılımı ortaya konmuştur. Karakterler arası korelasyon değerleri saptanmış ve çoğu istatistiki açıdan önemli bulunmuştur.

Anahtar Sözcükler: Tütün,Nicotiana tabacum L., karakterizasyon, ana bileşen analizi (ABA).

THE IDENTIFICATION OF SOME CHARACTERISTICS

IN TURKISH TOBACCO POPULATION

I: MARMARA AND BLACK SEA REGIONS

ABSTRACT: In this study, 256 tobacco samples collected from Marmara-Trakya and Black Sea regions were morphologically observed. These populations were studied in terms of 13 morphological characteristics. Principal Component Analysis was applied for the samples observed by regions and the share of samples were identified in terms of characteristics in question. The correlation values of the characteristics were identified and most of them were found statistically significant.

Keywords: Tobacco, Nicotiana tabacum L., characterisation, PCA.

BURSA KOŞULLARINDA BAZI YERLİ VE YABANCI MAKARNALIK

BUĞDAY (Triticum turgidum var. durum L.) ÇEŞİTLERİNİN BAZI

AGRONOMİK VE KALİTE ÖZELLİKLERİNİN

KARŞILAŞTIRILMASI

Birol TAŞ Ramazan DOĞAN Nevzat YÜRÜR

Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Tarla Bitkileri Bölümü, Bursa/TURKEY

ÖZ: Bu araştırma, Bursa Bölgesine uygun makarnalık buğday (Triticum turgidum var. durum L.) çeşitlerinin belirlenmesi amacıyla yürütülen çok kapsamlı bir adaptasyon ve verim denemesinde yer alan bazı yerli ve yabancı makarnalık buğday çeşitlerinin kimi agronomik ve kalite özelliklerini karşılaştırmak amacıyla yapılmıştır. Araştırmada çeşitlerin bitki boyu, başakta tane sayısı, başakta tane ağırlığı ve verim gibi bazı agronomik özellikleri ile bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı ve protein oranı gibi bazı kalite özellikleri incelenmiştir. Denemede incelenen agronomik ve kalite özellikleri dikkate alınarak yerli çeşitlerin yabancı çeşitlere oranla daha verimli oldukları, ancak kalite özellikleri bakımından yabancı çeşitlerden daha zayıf oldukları görülmüştür.

Anahtar Sözcükler: Makarnalık buğday, Triticum turgidum var. durum L., verim komponentleri, agronomik özellikler, kalite özellikleri.

DETERMINATION OF SOME YIELD AND QUALITY COMPONENTS

OF SOME TURKISH AND FOREIGN VARIETIES

OF DURUM WHEAT IN BURSA

ABSTRACT: This research was conducted to determine some agronomic and quality traits of some Turkish and introduced varieties of durum wheat (T. turgidum var. durum L.). Certain agronomic and quality traits of cultivars such as plant height, spikelet per spike, seed per spike, seed weight, seed yield, 1000 kernel weight, test weight and protein ratio were examined. As a result of these studies, it was concluded that Turkish varieties had higher yield than introduced varieties. But the quality characteristics of Turkish varieties were low in comparison to introduced varieties.

Keywords: Durum wheat, Triticum turgidum var. durum L., yield components, agronomic trait, quality trait.

ERZURUM EKOLOJİK KOŞULLARINDA BAZI PATATES ÇEŞİTLERİNİN

ADAPTASYONU VE VERİMİ ÜZERİNE BİR ARAŞTIRMA

Kemalettin KARA

Atatürk Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Tarla Bitkileri Bölümü, Erzurum/TURKEY

ÖZ: Bu araştırma, yurtdışından temin edilen ve bölgede üretimi yapılan 20 patates çeşidinin Erzurum ekolojik şartlarına uyabilen ve verimi yüksek olan çeşitlerin tespit edilmesi amacı ile 1998 ve 1999 yıllarında yapılmıştır. Denemeye alınan çeşitlerin bitki boyu 35,38-60,15 cm, ocak başına yumru verimi 270,2-535,4 g, dekara yumru verimi 1199,7-1932,3 kg, dekara küçük yumru verimi 136,4-376,7 kg, orta yumru verimi 642,1-1148,4 kg ve dekara büyük yumru verimi 112,9-646,6 kg arasında değişmiştir. Araştırma sonucunda, denemeye alınan orta erkenci çeşitlerden Arinda, 34 Nolu Hat, Cosmos ve Marabel; erkenci çeşitlerden Binella Erzurum şartları için önerilebilecek çeşitler olarak tespit edilmiştir.

Anahtar Sözcükler: Patates, Solanum tuberosum L., çeşit, adaptasyon, verim.

A RESEARCH ON YIELDS AND ADAPTATION OF SOME POTATO

VARIETIES IN ECOLOGICAL CONDITIONS OF ERZURUM

ABSTRACT: This research was conducted with 20 potato varieties introduced from foreign countries and grown in the region in order to determine their adaptation and tuber yields at Erzurum ecological conditions between 1998 and 1999. It was determined that plant height of the varieties taken to the experiment was 35.38-60.15 cm, and tuber yield per hill was 270.2-535.4 g, tuber yield per decare was 1199.7-1923.3 kg, small tuber yield per decare was 136.4-376.7 kg, the yield of medium tuber per decare was 642.1-1148.4 and the yield of large tuber per decare was 112.9-646.6 kg. It was determined that medium early maturing potato varieties Arinda, Line 34, Cosmos, Marabel, and early maturing potato varietys Binella could be recommended for Erzurum ecological conditions.

Keywords: Potato, Solanum tuberosum L., variety, adaptation, yield.

STABILITY OF YIELD PERFORMANCE

OF SOME PROCESSING TOMATO GENOTYPES

Eftal DÜZYAMAN Hüseyin VURAL

Department of Horticulture

Faculty of Agriculture, University of Ege, 35100 Bornova, İzmir/TURKEY

ABSTRACT: The yield stability of 21 processing tomato genotypes was investigated across four environments in the main processing tomato production areas of Turkey, namely the Marmara and Aegean regions. The rank analysis method was applied to the data set of yield of the genotypes already being introduced to those areas. The genotypes NDM 055, Marzanpeel, XPH 5720, Dianapeel, Maxilandia and especially Brixy were found to be stable in terms of yield across the environments tested. Since hybrid seed imports greatly increases production costs, the non-hybrids Rio Fuego and T₂ Improved were noteworthy for their relative yields (close to the grand mean of 10867 kg/da), and remarkable stability. By considering the excellent yield of some non-stable genotypes the need for adaptation studies to specific environments was discussed.

Keywords: Processing tomatoes, Licopersicum esculentum L., adaptation studies, stability, rank analysis

BAZI SANAYİ DOMATESİ GENOTİPLERİNİN

VERİM PERFORMANSLARININ STABİLİTESİ

ÖZ: Türkiye'de sanayi domatesi yetiştiriciliğinin yaygınlaştığı Marmara ve Ege bölgelerinde toplam dört çevrede örneklenen 21 sanayi domatesi genotipinin verim özelliklerine ilişkin stabilite değerleri incelenmiştir. Bu amaçla introdüksiyon çalışmaları tamamlanmış genotiplerin verim değerlerinden oluşan veri setine 'rank analizi' uygulanmıştır. NDM 055, Marzanpeel, XPH 5720, Dianapeel, Maxilandia ve özellikle Brixy genotiplerinin tüm çevrelerde stabil verim verdikleri belirlenmiştir. Hibrit tohum ithalatının üretim masraflarını büyük ölçüde artırdığı düşünüldüğünde, orta düzeyde verim değerlerine sahip olmalarına karşın (genel ortalama olan 10867 kg/da'a yakın) hibrit olmayan Rio Fuego ve T₂ Improved genotiplerinin bölgeler itibarı ile stabil verim değerlerine sahip olmalarının Türk salça endüstrisinin ilgisini çekeceği düşünülmüştür. Bazı stabil olmayan hibrit genotiplerin bazı çevrelerde mükemmel verim değerlerine ulaşması, spesifik çevreler için özel adaptasyon çalışmalarına ihtiyaç olduğunu göstermiştir.

Anahtar Sözcükler: Sanayi domatesi, Licopersicum esculentum L., adaptasyon çalışmaları, stabilite, rank analizi.

BURSA İLİ KOLÜVYAL BÜYÜK TOPRAK GRUBU TOPRAKLARININ

VERİMLİLİK DURUMUNUN BELİRLENMESİ

Zeynal TÜMSAVAŞ

Uludağ Üniversitesi Ziraat Fakültesi Toprak Bölümü

16384 Bursa/TURKEY

ÖZ: Bu araştırma, Bursa ili kolüvyal büyük toprak grubu topraklarının verimlilik durumunu belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Bu amaçla araştırma alanını simgeleyecek şekilde 25 adet toprak örneği alınmış ve bu örneklerin bazı fiziksel ve kimyasal özellikleri belirlenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre topraklar genellikle kumlu killi tın, killi tın ve tın bünyeli, nötr ve alkalin pH’da, kireçsiz olup toprakların tuzluluk sorunu yoktur. Topraklar değişebilir K, Ca, Mg ile yarayışlı P, Mn, Cu ve Zn içerikleri yönünden yeterlidir. Toprakların % 80’inin organik madde, %36’sının toplam N, % 48’inin ise yarayışlı Fe yönünden yetersiz düzeyde olduğu saptanmıştır.

Anahtar Sözcükler: Büyük toprak grubu, toprak verimliliği.

DETERMINATION OF THE FERTILITY LEVELS OF THE SOILS OF

COLLUVIAL GREAT SOIL GROUP IN BURSA PROVINCE

ABSTRACT : This research was carried out to determine the fertility levels of the soils of Colluvial great soil group in Bursa province. For this purpose, 25 soil samples were taken from research area. Some physical and chemical properties were determined in the samples. According to the results of this study, soils were mostly Sandy Clay Loam, Clay Loam and Loam textured, had neutral and alkaline pH and were not calcarous. There was no problem of salinity in the soils. Although exchangeable K, Ca, Mg and available P, Mn, Cu, Zn contents of soils were found to be adequate, 80 % of soils had inadequate levels of organic matter, whereas 36 % had total N and 48 % had inadequate available Fe levels.

Keywords : Great soil group, soil fertility.

BAZI YAPRAK KIVRIKLIĞI VİRUSU (=PLRV)'NA DAYANIKLI PATATES

KLONLARINDA GENOTİP x ÇEVRE ETKİLEŞİMLERİ

Önder ÇAYLAK

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi

Tarla Bitkileri Bölümü, Bornova-İzmir/TURKEY

ÖZ: Bu araştırma 1999 ve 2000 yıllarında Menemen, Ödemiş ve Bozdağ dikim yerlerinde yürütülmüştür. Deneme 14 değişik olumlu patates klon ve çeşidi ile birlikte "Tesadüf Blokları Deneme Deseni"ne göre 3 tekrarlamalı olarak düzenlenmiştir. Ele alınan özelliklerin hemen hemen tümünde genotipxyer, genotipxyıl ve genotipxyerxyıl interaksiyonları önemli bulunmuştur. Burada, yumru verimi bakımından Agria, Marfona ve Concorde çeşitlerinin yanısıra; aynı şekilde PLRV'ye dayanıklı 1907, 2815 ile 3106, 3130 ve 3133 klonları da yüksek verim performansı göstermişlerdir. Yıllar ortalamasında; yumru verimleri Menemen'de 2269 kg/da, Ödemiş'te 2286 kg/da ve Bozdağ'da ise 2910 kg/da arasında değişmektedir. Yine, burada adaptasyon gücü yüksek genotip 3133 nolu klondur.

Anahtar Sözcükler: Patates, genotip x çevre etkileşimleri, patates yaprak kıvrıklığı virüsü.

GENOTYPE X ENVIRONMENT INTERACTIONS OF SOME POTATO

CLONES RESISTANT TO POTATO LEAF ROLL VIRUS (=PLRV)

This research was carried out at Menemen, Ödemiş and Bozdağ in 1999 and 2000. Fourteen potato genotypes including some clones and cultivars with different maturity dates were grown in an experiment according to Randomized Complete Block design with three replications. Genotype x location, genotype x year and genotype x location x year interaction components were found to be significant for almost all the traits measured. Agria, Marfona and Concorde cultivars and the clones of 1907, 2815, 3106, 3130 and 3133 which are resistant to Potato Leaf Roll Virus (PLRV) had high yield performances over environments. In terms of tuber yield means in years, Menemen, Ödemiş and Bozdağ had 2269 kg/da, 2286 kg/da and 2910 kg/da yields, respectively. The clone 3133 had the highest adaptation ability among all genotypes in the study.

Keywords: Potato, genotype x environment interactions, potato leaf roll virus.

ZEYTİNDE VERTICILLIUM SOLGUNLUĞU

Lalehan YOLAGELDİ

Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü

Bornova, İZMİR/TURKEY

ÖZ: Zeytin ağaçlarında Verticillium dahliae’ nin neden olduğu solgunluk, Akdeniz ülkelerinde zeytinin en önemli hastalıklarından biridir. Hastalık dallarda kuruma veya ağacın tümden ölmesi biçiminde ortaya çıkar. Yaşlı ağaçlar da Verticillium solgunluğundan etkilenebilirler ancak hastalığın yaygınlığı ve şiddeti, özellikle etmenle bulaşık arazilerde tesis edilmiş genç zeytinliklerde genellikle en yüksektir. Diğer bazı ağaç türlerinde olduğu gibi Verticillium solgunluğundan etkilenen zeytin ağaçlarının da iyileşmeleri sık rastlanan bir olaydır. Henüz hiçbir fungisid zeytinlerdeki Verticillium solgunluğunu önleyemediği veya kontrol edemediği için, hastalığın mücadelesi koruyucu önlemler ve kültürel yöntemleri içeren bir entegre stratejiye dayanmalıdır.

Anahtar Sözcükler: Zeytin, Olea europea L., Verticillium dahliae, verticillium solgunluğu.

VERTICILLIUM WILT OF OLIVE

ABSTRACT: Verticillium wilt of olive, caused by Verticillium dahliae, is one of the most serious diseases of olive trees in several Mediterranean countries. The disease is characterised by dieback of twigs or death of entire trees. Although old trees may be affected by Verticillium wilt, disease incidence and severity are usually the highest in irrigated young orchards, especially those established in V. dahliae– infested soil. As in some other tree species, recovery of the affected olive trees from Verticillium wilt is a very common phenomenon. Since any fungicide is still unable to prevent or control Verticillium wilt in olive, control of the disease should be based on an integrated strategy, involving the application of preventative measures and cultural methods.

Keywords: Olive, Olea europea L., Verticillium dahliae, Verticillium wilt.

. K. 9 Menemen - 35661 İZMİR

Telefon : +90 232 846 1331 (pbx)

Faks : +90 232 846 1107

E - mail : aari@egenet.com.tr

Last Updated on 23.02.2004 By Dr. A.Şemsettin Tan